گوشه ای از اسرار نماز
آیت الله جوادی آملی: عبادت که هدف آفرینش انسان است، اسرارى دارد; اسرار عبادت غیر از آداب و احکام آن است . احکام عبادت، همین واجبات است که در کتابهاى فقهى بیان شده است، مانند واجبات و ارکان نماز . آداب نماز مانند آهسته دعا کردن، پارهاى از این آداب درکتابهاى فقهى آمده است و برخى در کتابهاى اخلاقى، اما اسرار عبادات ارواح وباطنهاى عبادت است که با باطن انسان در ارتباط است و انسان با باطن عبادت محشورمىشود، این گونه بحثها در کتابهاى عرفانى بیان شده است.
عبادات ظاهرى دارند و باطنى و سرى، به ما گفتهاند که آن اسرار را فراگیریم وبدانها عمل کنیم . نماز خواندن و روزه گرفتن و وضو گرفتن و دیگر تکالیف جزء احکام الهى است . هر یک از احکام براى آن است که انسان به اسرار آنها پى ببرد و آزاد شود.
اصولا اسرار الهى حقایقى است که «لایمسه الا المطهرون». اگر حقیقت قرآن را جزافراد با طهارت نمىیابند، حقیقت این عبادات را هم جز افراد پاک نمىیابند . آن گاه عبادت در کام انسان لذت پیدا مىکند و هیچ چیزى انسان را به خود مشغول نخواهد کرد .
این که مىبینیم ما نماز مىخوانیم و چیزى ازنورانیت احساس نمىکنیم براى آن است که نماز را با آداب و اسرار آن نخواندیم . خاصیت نماز، در معرفتباطن آن است . اگر انسان با این اسرار آشنا شد و آن گاه درراه خدا شربتشهادت نوشید، خون او با دیگر خونها یکسان نیست.
درباره نماز از رسول خدا نقل شده است که فرمودند: «ما من صلوة یحضر وقتها الا نادى ملک بین یدى الناس: ایها الناس قوموا الى نیرانکم التی اوقدتموها على ظهورکم فاطفئوها بصلاتکم» . هیچ نمازى نیست مگر آن که در وقت نماز فرشتهاى به مردم مىگوید اى مردم برخیزید آن آتشهایى که با دستخود بر پشتخود روشن کردهاید با نماز خاموش کنید.
نماز یک نهر روان و یک چشمه کوثر است، همه آتشهاى گذشته را خاموش مىکند، و هم نمىگذارد انسان بعدا گرفتار آتش شود . هم جلو بدىها را مىگیرد و هم آن بدىهاى گذشته را از بین مىبرد . این خاصیت نماز است که در قرآن کریم بدان اشاره شده است: «ان الصلوة تنهى عن الفحشاء والمنکر و لذکرالله اکبر والله یعلم ما تصنعون.»
راز های نماز (اسرار الصلوه)